Trabzonspor Neden Gol Atamıyor?

Çarşamba akşamı oynanan Galatasaray maçının ardından Trabzonspor, üst üste beşinci beraberliğini almış oldu. Trabzonspor son 2 maçında galibiyeti son dakikalarda kaçırdı. Bu durum birçok taraftar ve hatta Abdullah Avcı tarafından ‘şanssızlık’ olarak değerlendiriliyor. Özellikle Galatasaray maçında yenilen son dakika golü dikkate alındığında, bu değerlendirmeye yanlış denilemez. Fakat yine de Trabzonspor’un son 5 maçta sadece 3 gol atabildiği gerçeği ortada. Üstelik bu gerçek kendisini sadece gol sayısında değil, xG (Gol Beklentisi) istatistiğinde de gösteriyor.

Row-Z Report’un verilerine göre Trabzonspor’un son 5 maçındaki xG’leri şöyle:

Sivassspor karşısında: 0.9 
Kayserispor karşısında: 1.3
Rizespor karşısında: 1.3
Hatayspor karşısında: 0.8
Galatasaray karşısında: 0.7

Bir futbolsever Trabzonspor’un gol atamamasına dair birçok sebep sayabilir. Bu sebeplerin hepsi doğru da olabilir. Hatta bu sebeplere, kimsenin bilemeyeceği sebepler de eklenebilir. Çünkü her zaman bir konuda başarısız olmanın, başarılı olmaktan daha fazla yolu vardır.

Ben de bu yazıda gol atamama sebeplerinden daha önemli bulduğum, yapı ve dinamiklere dair sebeplere değinmek istiyorum. Dediğim gibi soruna yol açan başka sebepler de var elbette. Ama buradaki sorunlar daha kritik geliyor bana.

Kontratak Sorunu

İlk olarak savunmadan başlamak istedim. Çünkü futbol, hücum veya savunma evrelerini çok keskin sınırlar ile ayıramayacağımız dinamik bir oyundur. “En iyi savunma, hücumdur.” cümlesi hepimizin ezberlediği bir cümledir. Fakat hücumun savunmadan başladığına ise pek dikkat etmeyiz. Oysa hücuma geçiş ve hücum, top kazanıldığı anda başlar. Yani bir savunma kurgusu sadece golü engellemeyi değil, hücuma geçişi de göz önüne almalıdır.

Trabzonspor genel olarak 4-1-4-1 şeklinde orta blokta alan savunması uygulayan bir takım. Bu savunma kurgusu, Galatasaray’ın kurgusuna çok benziyor. Galatasaray’ın savunma kurgusunu daha önce incelemiştim:

Terim’in Üvey Taktiği: Orta Blok Baskısı

 

O yazıda şöyle demiştim:

“Orta blok presini tercih eden hocaların çoğu, bunu hızlı oyuncularla rakibin arkada bıraktığı boşlukları kullanmak için tercih eder (Örneğin: Wolverhampton). Rakip saldırmak için savunmasını öne çıkarmak zorundadır. Bu nedenle kaptırdığı her topta da savunmasının arkasında boşluk verir.”

Bu boşluklardan faydalanmak için çok hızlı oyunculara sahip olmanız gerekir. ‘Çok hızlı’ diyorum çünkü sadece hızlı oyuncular yeterli olmayabilir.

Kontratağı Engelleyen Ana Problem: Yatay Kompaktlık
Hatayspor karşılaşmasında Trabzonspor rakibini 4-1-4-1 şeklinde karşılıyor.
Dikey kompaktlığın iyi olduğu bu savunma biçiminde, yatay kompaktlıktan önemli ölçüde taviz verilir.

Bu savunma kurgusu yatay kompaktlıktan yoksundur. Amaç sahayı bir kapak gibi kapatmaktır. Rakibin ilerlemesi zorlaştırılır fakat yatay kompaktlık sorunu kontratak yapmayı zorlaştırır. Çünkü hücum geçişi -hatta tüm geçişler- hızlı olunması gereken, içgüdülerin mantıktan daha fazla devreye girebildiği, dinamik bir süreçtir. Top kazanıldığı anda oyuncuların birbirlerine yakın olması ve farklı pas seçeneklerinin bulunması önemlidir.

Yatay kompaktlığın sağlanamadığı durumlarda topun kazanıldığı an oyuncular birbirlerine uzaktır. Aralarındaki pas açıları ve bağlantılar zayıftır.

Atletico Madrid’in kompakt 4-4-2’si. Hem kompakt bir yapı hem de çift forvetin sağladığı kontratak imkanı mevcut.
Hatayspor maçında topun kapıldığı bir an. Yatay kompaktlık iyi değil. Marlon’un çok fazla pas açısı yok. Ayrıca ileride sadece forvet Djaniny var.

Trabzonspor topu kazandığında, genellikle kontrataktan sorumlu olan kanat oyuncuları taç çizgilerine yakındır. Oysa kontratağın daha dar bir biçimde yapılması istenir. Çünkü rakip savunmacılar, kontratağı savunurken, daralıp merkezi kapatmaya çalışırlar. Kontratak esnasında rakip savunmacılar arasındaki mesafeyi açmak için daha göreceli bir genişlik oluşturmak gerekir. Bu nedenle savunma yaparken taç çizgisine yapışan kanat oyuncularının, top kapıldığında, hem ileri hem de içe doğru koşu yapması gerekir.

Yani oyuncuların çok büyük bir mesafeyi çok hızlı koşmaları gerekir. Yukarıda bahsettiğim gibi Wolverhampton bunu kendi liginde Adama Traore ile Galatasaray ise ancak Onyekuru’nun varlığında sağlayabiliyor. Trabzonspor’un elinde bu hızlara çıkabilecek bir kanat oyuncusu yok. Sadece forvet Djaniny hızıyla fark oluşturabiliyor. Zaten Djaniny de Trabzonspor’un tek kontratak kozu. Fakat Djaniny kontratakta başarıya ulaşabilmek için, kendisiyle beraber bekleyen savunmacıları da ekarte etmek zorunda.

Hatayspor maçında Trabzonspor’un tek golünü bir kontratakta Djaniny attı. Fakat bu golü atabilmesi için 2 rakip oyuncunun hava topunu ıskalaması gerekti.

Alanları Görememek

Bu başlığı; 2 ayrı alt başlığa ayıracağım. Fakat başlıklar ayrılsa bile problemin temeli aynı: Alanları görememek ve yorumlayamamak.

Futbolun her şeyden önce bir ‘alan’ oyunu olduğu, artık herkesin kabul ettiği bir gerçek. Bu oyunu oynayan her futbolcu -özellikle topa sahip olma oyunu oynayan takımlardaki futbolcular- çevrelerindeki alanları fark edip kullanmak zorunda. Xavi bununla ilgili şöyle diyor:

“Diğerleriyle (Alan, Rakip Oyuncu, Takım Arkadaşı) ilişki kurmazsanız, hiçbir şey bilemezsiniz ve hiçbir şey yapamazsınız. Bu oyunda kavranması gereken alan-zaman meselesi var. Bu, ne yaptığınızı ve başkalarının ne yaptığını kontrol etmektir. Çünkü sadece ayaklarınızla değil, kafanızla da oynarsınız. ‘Peki alan yoksa alanları nasıl bulabilirim?’ Her zaman bir miktar (alan) vardır.”

Oyunun doğası gereği alan her zaman vardır. Önemli olan oyuncunun, alanı görmesi ve kullanabilmesidir. Tabii oyuncunun alan kullanabilme becerisini geliştirmek de bir antrenörün temel görevidir.

Genişlik Sorunu

Trabzonspor Neden Gol Atamıyor? - Dislokasyon.com

Yukarıda Trabzonspor’un son kazandığı maç olan Ankaragücü maçındaki oyun kurulumu var. Bu oyun kurulumunu Twitter hesabımda açıklamıştım.

Trabzonspor’un bu asimetrik oyun kurulumu önde pres yapan Ankaragücü’ne karşı etkili olmuştu. Fakat sonraki maçlarda rakipler, Trabzonspor’a karşı daha derinde savunma yapmaya başladı. İşte tam bu noktada Trabzonspor’un genişliği sağlayamama problemleri başladı.

Yukarıdaki görsellerde Trabzonspor’un son 5 maçının ortalama oyuncu pozisyonları var. Özellikle sağ kanattaki genişlik problemi 5 maçın 3’ünde (Galatasaray, Rizespor, Kayserispor maçları), ortalama pozisyonlarda dahi belli oluyor. Kalan iki maçta ise genişliği Yusuf Sarı sağlıyor. Trabzonspor o maçlarda da merkezi kullanmakta zorlandı.

Geriden oyun kurulumunda sağ stoper gibi konumlanan oyuncu (Genellikle Serkan veya Hüseyin), top 2. bölgeye geçtiğinde alanı genişletmekte geç kalıyor.

Edgar topla beraber ilerliyor. Fakat sağ tarafta genişliği sağlayan kimse yok.
Trabzonspor Neden Gol Atamıyor? - Dislokasyon.com
Kırmızı ile gösterilen alan boş ve bütün pas opsiyonları kapalı. Bu pozisyon top kaybı ile sonuçlandı.
Çaykur Rizespor maçından bir örnek. Edgar topu Djaniny’ye oynarken sağda yine oyunu genişleten kimse yok. Djaniny bu pozisyonda topu kimseye aktaramadı ve top kaybı gerçekleşti.

Genişlik problemi sağ tarafta çok belli olsa da sol tarafta da yaşanmıyor değil. Marlon özellikle oyun kurulumu sırasında genellikle daha dar konumlanıyor. Fakat 2. ve 3. bölgede oyunu genişletmesi gereken zamanlarda gecikiyor.

Sol kanatta oyunu genişleten kimse yok. Bu nedenle rakip oyuncular birbirine yakın bir şekilde savunma yapabiliyor. Bakasetas’ın bütün ileri pas opsiyonları markaj altında.
Boş Alanları Dolduramamak

Bir oyuncu, alanları değerlendirebilmek için, rakibi olduğu kadar takım arkadaşlarını da takip etmelidir. Örneğin takım arkadaşının boşalttığı alanı doldurabilmeli veya arkadaşına alan açabilmelidir.

Trabzonspor oyuncularının alanları görme konusunda pek mahir oldukları söylenemez. Topa sahip olma oyunu oynayan takımlardan daha fazla pozisyon rotasyonu ve yer değiştirmeler beklenir. Trabzonspor oyuncularının topsuz hareketleri bu noktada yetersiz kalıyor.

Trabzonspor Neden Gol Atamıyor? - Dislokasyon.com
Djaniny çapraz bir koşuyla kendisini marke eden rakibi kanada çekiyor.
Trabzonspor Neden Gol Atamıyor? - Dislokasyon.com
Djaniny bu koşuyla half-space’de çok değerli bir alanı boşaltıyor. Fakat bu alanı kimse doldurmuyor.

Yukarıdaki pozisyonda A. Parmak ve Bakasetas boş alanı göremiyorlar. İkisi de boş alana hareketlenmedikleri gibi birbirlerinin pas açılarını da kapatıyorlar.

Trabzonspor Neden Gol Atamıyor? - Dislokasyon.com
Nwakaeme savunmaya doğru yaklaşıyor ve kendisini marke eden Şener’i de çekiyor.
Trabzonspor Neden Gol Atamıyor? - Dislokasyon.com
Şener’in ileri çıkmasıyla sol kanatta bir alan açılıyor. Fakat kimse o alanı doldumuyor. Oysa Bakasetas (Hakemin Yanında) o alana doğru koşup topu alabilir veya merkezde başka bir alan oluşturabilir.

Sonuç

Yukarıdaki örneklerde çoğunlukla oyuncular üzerinden ilerledim. Haliyle sorunlar oyuncu problemi gibi gözüküyor. Fakat birçok oyuncunun aynı konularda yetersiz kalmasını teknik direktörden ayrı değerlendiremeyiz.

Trabzonspor’un bir gol sorunu olduğu ortada. Keza gole giden yollarda da sorunlar var. En büyük sorun ise ‘alan’larla. Özellikle topa aktif pres yapmayan rakiplere karşı alan kullanamama sorunu, Trabzonspor’un gol sorununu derinleştirecektir. Abdullah Avcı geldiği günden beri Trabzonspor’da çok fazla saha içi ve saha dışı sorunu çözdü. Fakat bu sefer ki sorun, bugüne kadar çözmesi gereken en zor saha içi sorunu.

Çünkü bu sorunun saha içiyle beraber saha dışı yansımaları da olacaktır. Alan ile ilgili problemler kolay anlaşılabilir problemler değil. Bu problemler devam ederse taraftarlardan ve basından -aslında konuyla ilgisi olmayan- farklı tepkiler de çıkmaya başlayacaktır. Örneğin ‘takım hareketsiz’ eleştirileri artabilir, oyunculara ‘ruhsuz’ yaftaları vurulabilir veya oyuncuların kaliteleri sorgulanmaya başlanabilir. Hele ki Trabzon gibi yerel basının ve taraftarın çok acımasız olabildiği bir şehirde, bu eleştiriler daha da şiddetlenecektir.

Ben Abdullah Hoca’nın bu sorunları çözebileceğini düşünüyorum. Çünkü daha önce çok kez çözdüğü sorunlara şahit olduk. Benim bir futbolsever olarak tek dileğim var: Umarım Abdullah Avcı bu sorunu Trabzon’un çocuklarıyla çözer.

 

Abdul Kerim Atlı

Teşhis. Futbol.twitter.com/akerimatli

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir