Terim’in Üvey Taktiği: Orta Blok Baskısı

“20 sene ile bugün arasındaki en büyük fark, Galatasaray ‘Ben aldım, ben oynayayım, rakip aldı, rakip oynasın’ gibi bir şey yapamaz, rakibi sahasında kapatır. Bugün en önemli fark, sahada ‘hocam bu formayı niye verdin’ diyecek bazı oyuncular.”
Geçtiğimiz sezon Tuzlaspor ile oynanan ve 2-0 kaybedilen Türkiye Kupası maçından sonra Fatih Terim bu açıklamaları yapmıştı. Hocanın ‘ön alan baskısı’na ne kadar değer verdiğini biliyoruz. Sadece bu demeç değil, futbola bakış açısıyla ilgili her röportajında da bunu vurguluyor. Galatasaray’daki 4. döneminde de ön alan baskısını sürekli olarak deneyen Fatih Terim, istikrarlı bir şekilde istenilen sonucu alamadığı için 2019-20 sezonun ortasından itibaren devamlı bir ön alan baskısından vazgeçti ve orta blok baskısı uygulamaya başladı.

Terim'in Üvey Taktiği: Orta Blok Baskısı - Dislokasyon.com

Muslera’nın yokluğu, Covid-19 ve sakatlıklar nedeniyle defans hattındaki istikrarın sağlanamamasına rağmen Galatasaray; 18. hafta sonunda 14 gol ile Alanyaspor ile birlikte ligin en az gol yiyen iki takımından biri. Bu başarılı tablonun sağlanmasında, iki takımın da toplu oyunlarının kalitesi önemli bir faktör elbette. Yine de, Galatasaray adına, uygulanan orta blok baskısının başarısının altını çizmemiz gerek. Bu sayede Galatasaray’ın savunma başarısını daha ayrıntılı analiz etme imkanı bulurken aynı zamanda ligdeki diğer takımların da hücum repertuarlarındaki sorunları daha iyi görebileceğimizi düşünüyorum.

4-1-4-1 İle Merkezi Kapatmak

Galatasaray 5. haftada oynanan Alanyaspor maçı hariç, bu sezon oynadığı tüm maçlara 4-1-4-1 şeklinde çıktı. Rakibe ön alan yerine, sahanın 2. bölgesinde baskı yapmayı tercih etti.

Terim'in Üvey Taktiği: Orta Blok Baskısı - Dislokasyon.com

Trabzonspor maçından alınan bu görüntüye, Galatasaray maçlarını düzenli bir şekilde izleyenler aşinadır muhtemelen. 4-1-4-1 şeklinde 2. bölgede dizilen Galatasaray alan savunması yapıyor. Bu alan savunması tamamen top odaklı bir alan savunması değil. Çünkü özellikle kanat oyuncularının asıl görevi rakip beki takip etmek. Forvet hattındaki oyuncu (Bu maçta Oğulcan) atak başlangıcında merkezi kapatarak topu kanatlara doğru yönlendiriyor. Top kenarlara yönelince de yine ortada, çoğu zaman iki stoperin arasında, bekleyerek oyunun yönünün değişmesini engelliyor. Bu sayede Galatasaray merkezden girişleri engelliyor.

Terim'in Üvey Taktiği: Orta Blok Baskısı - Dislokasyon.com
Edgar’dan Abdulkadir Parmak’a pas. Parmak’a aynı anda 3 oyuncunun presi var.

Takım arkadaşlarından çok daha büyük bir alanı savunmak zorunda olduğu için Taylan Antalyalı’nın orta blok baskısında rolü önemli. Topun yönlendirildiği tarafa yaklaşan Taylan, rakibin sahanın merkezinde ve half-space‘lerde sayısal üstünlük kurmasını engelliyor. Bu fotoğrafta Abdulkadir’e 3 kişi basıyor. Edgar’ın merkezdeki Djaniny ile olan pas açısını da yine Taylan kapatmış. Edgar o pası bir şekilde Djaniny’ye ulaştırabilse bile dikey olarak kompakt bir yapı sergileyen Galatasaray’da Djaniny’ye en az 2 kişi basacak. Bu fotoğrafta Donk ve Saracchi’nin vücut duruşları da önemli. Savunma hattından öne çıkan Marcao’nun boşluğunu doldurmak için hazır vaziyetteler.

Terim'in Üvey Taktiği: Orta Blok Baskısı - Dislokasyon.com
Belhanda oyunun yönünün değişmesini engellemek için ikinci stopere basıyor.

Oyunun yönünün değişmesini engellemek, Galatasaray için savunmada en önemli hedeflerden biri. Bu amaçla orta sahadan bir oyuncu bunu engellemek adına forvetin yanında stopere baskıya çıkabiliyor. Bu şekilde hem kısa paslarla oyun yönünün değişmesi hem de rakibin merkeze dönmesi  engelleniyor. Sonuç olarak Galatasaray’ın rakiplerine topu ilerletebilecek alan olarak, sadece kanatlar kalıyor.

Pres Tuzağı

Orta blok baskısında, rakip Galatasaray savunmasının içine girme girişiminde bulunmadıkça ya da geri pas atmadıkça Galatasaray çok aktif pres yapmıyor. Rakip geri pas yaptığında Galatasaray dar bir 4-3-3 şeklini alarak ön alan presi yapmaya başlıyor. Bu bir tür pres tuzağı. Yukarıdaki fotoğraflarda bu pres tuzağı uygulanıyor. Konyaspor kalecisi Sehic, topu istediği gibi uzaklaştıramıyor ve top Galatasaraylı oyuncularda kalıyor.

Geri paslara yapılan yoğun pres, orta blok baskısını yapan takımların en çok kullandığı pres tuzağı şemalarından biri. Galatasaray da bu şemayı uyguluyor fakat maç boyunca sıklıkla uyguladığını da söyleyemeyiz.

Orta Blok Baskısı ve Lig Dinamikleri

Orta blok baskısını ligimizde kullanan tek takım Galatasaray değil. Geçtiğimiz sezonun şampiyonu Başakşehir şampiyon olurken bu savunmayı tercih etmişti. Şenol Güneş’in de 2017-18 sezonunda tercih ettiği orta blok baskısını, ligde en çok kullanan hocalardan biri olarak Hamza Hamzaoğlu’nu da göstermek yanlış olmaz.

Peki orta blok baskısının hocalar tarafından bu kadar çok tutulma sebepleri neler? Birçok sebep sayabiliriz elbette ama benim dikkatimi çeken en önemli 2 sebep:

1- Rakiplerin çoğu bu savunmayı aşacak hücum repertuarına sahip değil. Geçtiğimiz sezon Taylan’ın oynadığı bölgede Lemina oynuyordu. Lemina Şampiyonlar Ligi’nde oynadığı 4 maçta 3 sarı kart görmüşken, Süper Lig’de 20 maçta sadece 4 tane sarı kart gördü.  Lemina kariyeri boyunca hiçbir zaman çok iyi pozisyon alan bir oyuncu olmadı. Fakat önlibero oynarken bunun eksikliğini hissetmediği tek yer Süper Lig oldu.

Yukarıdaki resimde Taylan’ın ne kadar büyük bir alanı savunduğu çok net bir şekilde görülüyor. Fakat Gençlerbirliği’nin o alanı işgal etmek için herhangi bir çabası yok. Fotoğrafın alt tarafında Mustafa Kaplan’ın da gösterdiği üzere ileri doğru uzun bir top atılıyor. Takımlarımızın hücum repertuarlarının gelişmemesinin saha içi ve saha dışı birçok nedeni var. Ama bizim konumuz şu an bu değil.

2- Fazla savunma eforu sarfedemeyen oyuncuların çokluğu. Galatasaray’ın esas 11’i diyebileceğimiz kadrosunda Falcao, Feghouli, Arda gibi 3 tane savunma eforu yüksek ol(a)mayan oyuncu var. Bu oyuncular tüm maç boyunca ön alan baskısının gerektirdiği eforu kaldıramayacakları için, hem bu oyuncuları çok yormamak hem de bu gibi tecrübeli isimlerin pozisyon alma becerilerinden faydalanabilmek için orta blok baskısı ideal bir çözüm olabiliyor.

Galatasaray Savunmasının Sorunları

Yatay Kompaktlık Sorunu

Kompaktlık (Yoğunluk), kabaca en uzaktaki oyuncular arasındaki mesafenin kısa olması olarak tanımlanabilir. Galatasaray defans hattını önde kurarak dikey olarak kompakt bir yapı oluşturuyor fakat özellikle oyunun yönü değiştiğinde yatay kompaktlık bozulabiliyor. Bu fotoğrafta Taylan’ın da sol kanada yaklaşmamasının etkisi ile Trabzonspor 3’e 3 izole bir alan buluyor.

Yatay kompaktlığın sağlanamamasının en önemli nedenlerinden biri de kanat oyuncularının beki takip ediyor oluşu. Konyaspor bu kompaktlık eksikliğini en iyi değerlendiren takımlardan biri oldu. Skubic’in Emre Akbaba ile 1’e 1 kaldığı bu pozisyon gol ile sonuçlandı.

Pres Şiddetinin Düşüklüğü

Burada kompaktlık sağlanmış olsa da topla oynayan oyuncuya baskı yok. Çok rahat bir şekilde oyunun yönünü değiştiriyor.

Galatasaray topu kanatlara yönlendirip merkezi kapatsa da topa çok fazla baskı uygulamıyor. Bunun sonucunda rakibin topla oynayacak, sahayı süzecek, karar verecek daha çok zamanı oluyor. Rakip oyunun yönünü kısa pasla değiştiremese de uzun paslarla değiştirebiliyor. Yukarıdaki resimde Gençlerbirliği oyuncuları, oyunun yönünün değişmesiyle birlikte Emre Taşdemir’in kanadına 2’ye 1 şeklinde saldırıyor.

Ters kanattan Saracchi’nin kanadına doğru atılan bir uzun top. Konyasporlu futbolcular 3’e 2 durumda.
Konyaspor’un 2. golü öncesi. Oğuz Kağan oyunun yönünü değiştirirken hiç baskı yok. Guilherme’nin açtığı orta gol oldu.

Hücuma Geçiş Sorunları

Galatasaray geçtiğimiz sezon orta blok presine, Kadıköy’deki Fenerbahçe maçında geçti. O maçta kadroda Onyekuru olduğu için kontrataklardan oldukça fazla pozisyon buldu. Yukarıdaki fotoğrafta topun kazanıldığı anda Onyekuru direk koşuya başlıyor ve Galatasaray daha ilk dakikada tehlike yaratıyor.

Orta blok presini tercih eden hocaların çoğu, bunu hızlı oyuncularla rakibin arkada bıraktığı boşlukları kullanmak için tercih eder (Örneğin: Wolverhampton). Rakip saldırmak için savunmasını öne çıkarmak zorundadır. Bu nedenle kaptırdığı her topta da savunmasının arkasında boşluk verir.

Yukarıdaki resimde Galatasaray topu kaptığı anda, 5’e 5 şeklinde hücuma başlıyor. Fakat en ilerideki oyuncu Diagne, Galatasaray yarı sahasında. İlk anda topu ileride alabilecek kimse yok. Ayrıca tüm oyuncular birbirinden uzakta. Topa sahip oyuncu olan Emre Akbaba’nın karşısındaki bek yerinde değil. Fakat Emre de bunu değerlendirebilecek hıza sahip bir oyuncu değil. Diagne de savunmanın arkasına hızıyla sarkamaz.

Hücum geçişlerinde merkezdeki oyuncular daha dar bir alanda oynadıkları için, kanattaki oyunculara göre daha hızlı ve doğru karar verme mekanizmasına sahip olmalıdırlar. Bu pozisyonda merkezde Belhanda ve Ömer var. Bu iki oyuncu da çok doğru kararlar veren oyuncular değiller. Keza Emre Kılınç da, asıl mevkisinin kanat olması nedeniyle, hücum geçişlerinde merkezdeyken sıkça yanlış kararlar veren bir oyuncu.

Sonuç

Her ne kadar Fatih Hoca’nın asıl tercihi olmasa da, orta blok baskısının Galatasaray’a faydalı olduğu ortada. Galatasaray ligin merkezden hücum etmesi en zor takımlarından biri. Savunma hattının neredeyse her maç değişmesine rağmen Galatasaray’ın dikey kompaktlığını her zaman koruması, Fatih Terim’in küçümsenemeyecek bir başarısı.

Fakat Konyaspor maçında düşülen zor durumlara başka maçlarda tekrar düşmemek için bazı değişimler şart. Galatasaray’ın hem topa pres seviyesini hem de rakiplerinin üzerindeki kontratak tehdidini artırması gerekiyor. Onyekuru’nun eklenmesi kontratak problemini çözebilir belki. Fakat bu kez de pas oyununun geriye gitme ihtimali var.

Eldeki oyuncu grubu ve imkanlarla bu değişimleri sağlamak zor olabilir. Fakat eğer bu değişimler sağlanabilirse Galatasaray’ın oyun seviyesi şu anki seviyesinden bile çok daha ileri bir düzeye evrilebilir.

Abdul Kerim Atlı

Teşhis. Futbol.twitter.com/akerimatli

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir